เจาะลึก! ปวดฟันกรามเกิดจากอะไร พร้อมวิธีรักษาและบรรเทาอาการปวด

อาการปวดฟันกราม คืออะไร?

อาการปวดฟันกราม คือ อาการเจ็บ ปวด เสียว หรือระบมที่เกิดบริเวณฟันกราม เหงือกรอบฟันกราม หรือเนื้อเยื่อใกล้เคียง โดยความรุนแรงของอาการอาจแตกต่างกันไปในแต่ละคน บางรายอาจรู้สึกปวดฟันกรามตุบ ๆ เป็นพัก ๆ ขณะที่บางรายอาจปวดชัดเวลาเคี้ยวอาหาร กัดฟัน หรือสัมผัสของร้อนและเย็น อาการปวดลักษณะนี้อาจเกิดจากปัญหาที่ตัวฟันเอง เช่น ฟันผุ ฟันร้าว หรือการอักเสบของโพรงประสาทฟัน รวมถึงอาจเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อปลายรากฟันได้เช่นกัน

ในบางกรณี อาการปวดฟันกรามอาจไม่ได้ปวดแค่บริเวณฟันเพียงอย่างเดียว แต่อาจมีอาการร่วม เช่น เหงือกบวม ปวดฟันกรามร้าวไปถึงหู แก้ม หรือขมับ และอาจปวดมากขึ้นเวลาเคี้ยวหรือกัดลงบนฟันซี่นั้น ซึ่งเป็นลักษณะที่พบได้ในภาวะอักเสบหรือติดเชื้อของฟันและเนื้อเยื่อรอบฟันบางชนิด

สาเหตุของอาการปวดฟันกราม

อาการปวดฟันกรามตุบ ๆ  สามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งจากตัวฟันเอง เหงือก เนื้อเยื่อรอบฟัน รวมถึงโครงสร้างขากรรไกร โดยแต่ละสาเหตุอาจให้ลักษณะอาการที่แตกต่างกัน ดังนี้

ฟันผุ

ฟันผุ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยของอาการปวดฟันกราม โดยเฉพาะเมื่อรอยผุลึกเข้าไปถึงชั้นเนื้อฟันหรือโพรงประสาทฟัน อาจทำให้เกิดอาการปวด เสียว หรือปวดมากขึ้นเมื่อรับประทานของหวาน ของร้อน หรือของเย็น หากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการรักษา อาจลุกลามจนเกิดการติดเชื้อได้

ฟันคุด

ฟันคุด มักเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการปวดฟันกรามซี่สุดท้าย เนื่องจากขึ้นไม่เต็มซี่หรือขึ้นผิดแนว จึงเกิดการอักเสบของเหงือกรอบฟัน มีอาการปวด บวม และทำความสะอาดได้ยาก ส่งผลให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อหรือฟันผุในบริเวณใกล้เคียง

ฟันร้าว แตก หรือบิ่น

ฟันที่มีรอยร้าว แตก หรือบิ่น จากอุบัติเหตุ อาจทำให้เกิดอาการปวดเวลาเคี้ยวอาหาร หรือรู้สึกเสียวฟันเมื่อสัมผัสของร้อนหรือเย็น ในบางกรณีรอยร้าวอาจมองไม่เห็นชัด แต่สามารถทำให้เกิดการอักเสบภายในฟันได้

ฟันกรามเป็นหนองปลายราก

เป็นภาวะที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียลุกลามจากโพรงประสาทฟันลงไปยังบริเวณปลายรากฟัน จนเกิดการสะสมของหนอง (dental abscess) ผู้ป่วยมักมีอาการปวดฟันลักษณะปวดตุบ ๆ ปวดลึก และปวดมากขึ้นเมื่อกัดหรือเคี้ยวอาหาร ในบางรายอาจมีอาการเหงือกบวม มีหนอง หรือมีอาการบวมบริเวณใบหน้าร่วมด้วย ภาวะนี้ควรได้รับการตรวจประเมินและดูแลโดยทันตแพทย์โดยเร็ว เพื่อป้องกันการลุกลามของการติดเชื้อ

โรคเหงือกอักเสบ และ โรคปริทันต์

โรคเหงือกอักเสบ (Gingivitis) เป็นการอักเสบของเหงือกระยะเริ่มต้นจากคราบพลัค มักมีอาการเหงือกบวม แดง และเลือดออกง่าย โดยอาจทำให้รู้สึกระคายเคืองหรือระบมบริเวณฟันได้ แต่โดยทั่วไปยังไม่ทำให้ปวดฟันรุนแรง

หากไม่ได้รับการดูแล อาจพัฒนาเป็นโรคปริทันต์ (Periodontitis) ซึ่งเป็นการอักเสบในระดับลึก ส่งผลต่อเนื้อเยื่อและกระดูกรอบรากฟัน ทำให้เกิดอาการกดเจ็บ เจ็บเวลาเคี้ยว เหงือกร่น มีหนอง หรือฟันโยก

อาการปวดฟันในกรณีนี้ มักเกิดจาก การอักเสบของเนื้อเยื่อรอบรากฟันและแรงกดขณะใช้งานฟัน ไม่ได้เกิดจากตัวเนื้อฟันโดยตรง จึงอาจรู้สึกปวดเวลาเคี้ยวหรือกดมากกว่าปวดเองตลอดเวลา

การกัดฟันหรือขบฟัน

พฤติกรรมการกัดฟันหรือขบฟัน โดยเฉพาะขณะนอนหลับ อาจทำให้เกิดแรงกดต่อฟันกรามและกล้ามเนื้อบดเคี้ยว ส่งผลให้รู้สึกปวดฟัน ปวดกราม หรือร้าวไปถึงขมับได้

การอักเสบของข้อต่อขากรรไกร

ในบางกรณี อาการปวดที่รู้สึกคล้ายปวดฟันกรามอาจไม่ได้มีสาเหตุมาจากตัวฟันโดยตรง แต่เกิดจากความผิดปกติหรือการอักเสบของข้อต่อขากรรไกร ซึ่งสามารถทำให้เกิดอาการปวดร้าวมาบริเวณฟันกรามได้

หากมีอาการปวดฟันกรามต่อเนื่องหรือปวดรุนแรง ควรเข้ารับการตรวจจากทันตแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงและรับการรักษาอย่างเหมาะสม

หากมีอาการเหล่านี้ ควรพบทันตแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัย

• ปวดฟันกรามต่อเนื่อง ปวดจนนอนไม่หลับ
• เหงือกหรือใบหน้าบริเวณที่ปวด มีอาการบวม
• มีตุ่มหนองนูนขึ้นมาบนเหงือก
• มีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกไม่สบายตัว
• ปวดฟันกรามร้าวไปถึงหูหรือขากรรไกร อ้าปากได้ลำบาก

อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของการอักเสบหรือติดเชื้อในช่องปากที่มีความรุนแรงมากขึ้น ซึ่งไม่สามารถหายได้เอง และหากปล่อยไว้ อาจลุกลามจนเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ส่งผลต่อสุขภาพโดยรวมได้ จึงไม่ควรประเมินสาเหตุจากอาการปวดเพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณาร่วมกับตำแหน่งที่ปวด ระยะเวลาที่เป็น และอาการร่วมอื่น ๆ และเข้าพบทันตแพทย์โดยเร็วที่สุด

วิธีรักษาอาการปวดฟันกราม โดยทันตแพทย์

เมื่ออาการปวดฟันกรามเกิดจากความผิดปกติภายในตัวฟัน เหงือก หรือเนื้อเยื่อรอบข้าง การรักษาด้วยตนเองอาจช่วยได้เพียงชั่วคราวเท่านั้น การตรวจโดยทันตแพทย์จะช่วยให้ทราบสาเหตุที่แท้จริง และสามารถวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสมตามความรุนแรงของอาการ โดยวิธีรักษามีดังนี้

• การถอนฟัน: กรณีที่ฟันผุมากจนไม่สามารถรักษาไว้ได้ หรือเป็นฟันคุดที่ก่อให้เกิดปัญหาและส่งผลต่อสุขภาพช่องปาก
• การรักษารากฟัน: เหมาะสำหรับกรณีที่การติดเชื้อลุกลามลงไปถึงโพรงประสาทฟัน โดยทันตแพทย์จะกำจัดเชื้อออกจากรากฟันเพื่อช่วยรักษาฟันซี่เดิมไว้
• เกลารากฟันและรักษาโรคปริทันต์: เหมาะกับในเคสผู้ป่วยที่ตรวจพบโรคทุกระดับ

ตรวจสอบราคาถอนฟันล่าสุด: ถอนฟัน ราคา

วิธีบรรเทาอาการปวดฟันกรามเบื้องต้น

สำหรับวิธีแก้ปวดฟันกรามในเบื้องต้นสามารถช่วยลดความไม่สบายและควบคุมอาการได้ชั่วคราว อย่างไรก็ตาม วิธีเหล่านี้ไม่สามารถรักษาสาเหตุของอาการปวดได้ หากอาการไม่ดีขึ้นหรือมีแนวโน้มรุนแรงขึ้น ควรเข้ารับการตรวจจากทันตแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

บ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่น ๆ

การบ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่นอาจช่วยลดการระคายเคืองและช่วยชะล้างเศษอาหารหรือแบคทีเรียบริเวณซอกฟันและเหงือกได้ โดยควรใช้น้ำอุ่นผสมเกลือในปริมาณพอเหมาะ และบ้วนปากอย่างเบามือ หลีกเลี่ยงการกลั้วแรงเกินไป โดยเฉพาะในกรณีที่มีแผลหรือเหงือกอักเสบ

ประคบเย็นบริเวณแก้ม

การประคบเย็นบริเวณแก้มหรือกรามด้านที่มีอาการปวด อาจช่วยลดอาการบวมและบรรเทาอาการปวดได้ในบางกรณี ควรใช้ผ้าห่อเจลเย็นหรือถุงน้ำแข็งก่อนประคบ และหลีกเลี่ยงการวางน้ำแข็งบนผิวหนังโดยตรง เพื่อลดความเสี่ยงต่อการระคายเคือง

งดการกินอาหารที่กระตุ้นอาการปวด

ควรหลีกเลี่ยงอาหารหรือเครื่องดื่มที่อาจกระตุ้นให้เกิดอาการปวดมากขึ้น เช่น อาหารหวานจัด ของร้อนจัด ของเย็นจัด หรืออาหารที่มีความเป็นกรดสูง รวมถึงอาหารที่มีความแข็งหรือเหนียว เพราะอาจเพิ่มแรงกดต่อฟันกรามที่มีอาการปวด

หลีกเลี่ยงการเคี้ยวอาหารข้างที่มีอาการ

การหลีกเลี่ยงการเคี้ยวอาหารด้านที่มีอาการปวด ช่วยลดแรงกดและการกระตุ้นต่อฟันและเนื้อเยื่อรอบฟันที่กำลังอักเสบได้ในระยะสั้น ควรเลือกเคี้ยวอาหารอีกด้านหนึ่ง และเลือกอาหารที่นุ่ม เคี้ยวง่าย เพื่อลดการระคายเคืองเพิ่มเติม

แม้วิธีเหล่านี้จะช่วยบรรเทาอาการได้ในเบื้องต้น แต่หากอาการปวดยังคงอยู่หรือรุนแรงขึ้น ควรรีบพบทันตแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม

การใช้ยาแก้ปวด

การใช้ยาแก้ปวดฟันกรามสามารถช่วยบรรเทาอาการได้ในระยะสั้น แต่ไม่สามารถรักษาสาเหตุของอาการปวดได้โดยตรง เช่น ฟันผุ การอักเสบของโพรงประสาทฟัน หรือการติดเชื้อ ดังนั้นจึงไม่ควรใช้ยาเองต่อเนื่องโดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์หรือทันตแพทย์ และไม่ควรใช้ยาเพื่อหลีกเลี่ยงการเข้ารับการรักษาที่ต้นเหตุ

• พาราเซตามอล (Paracetamol)

พาราเซตามอลเป็นยาที่มีฤทธิ์บรรเทาอาการปวดและลดไข้ สามารถใช้เพื่อช่วยบรรเทาอาการปวดฟันกรามในเบื้องต้นได้ เหมาะสำหรับอาการปวดระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง โดยสามารถรับประทานซ้ำได้ทุก 4–6 ชั่วโมง และไม่ควรใช้เกิน 4 ครั้งภายใน 24 ชั่วโมง

วิธีป้องกันอาการปวดฟันกรามในระยะยาว

การป้องกันอาการปวดฟันกรามในระยะยาวควรเริ่มจากการดูแลสุขภาพช่องปากอย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดความเสี่ยงของฟันผุ เหงือกอักเสบ และการติดเชื้อในช่องปาก ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของอาการปวดฟันกราม หากดูแลได้อย่างเหมาะสม จะช่วยลดโอกาสเกิดปัญหาและยืดอายุการใช้งานของฟันได้ในระยะยาว

1. แปรงฟันให้สะอาดอย่างถูกวิธี

ควรแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ และใช้แปรงสีฟันขนนุ่ม แปรงให้ทั่วทุกซี่ โดยเฉพาะบริเวณฟันกรามด้านในที่มักเข้าถึงได้ยาก การแปรงฟันอย่างถูกวิธีจะช่วยลดการสะสมของคราบพลัค ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของฟันผุและเหงือกอักเสบ

2. ใช้ไหมขัดฟันหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟัน

การใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันเป็นประจำ ช่วยทำความสะอาดบริเวณที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง โดยเฉพาะซอกฟันกรามที่มีพื้นที่ซับซ้อน การลดการสะสมของเศษอาหารและแบคทีเรียในบริเวณนี้ จะช่วยลดความเสี่ยงของฟันผุและโรคเหงือกได้อย่างมีประสิทธิภาพ

3. ลดอาหารหวานและของเหนียวติดฟัน

ควรหลีกเลี่ยงหรือจำกัดการรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลสูง และอาหารที่มีลักษณะเหนียวติดฟัน เช่น ลูกอม คาราเมล หรือขนมที่มีความเหนียวต่าง ๆ เนื่องจากอาหารเหล่านี้สามารถเกาะติดฟันได้นาน ทำให้แบคทีเรียสร้างกรดที่ทำลายผิวฟันและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดฟันผุ

4. ตรวจสุขภาพฟันเป็นประจำ

การเข้ารับการตรวจสุขภาพฟันกับทันตแพทย์เป็นประจำ อย่างน้อยทุก 6 เดือน หรือความถี่ตามที่ทันตแพทย์แนะนำ จะช่วยให้สามารถตรวจพบปัญหาในช่องปากได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เช่น ฟันผุระยะแรก คราบหินปูน หรือเหงือกอักเสบ ซึ่งอาจยังไม่แสดงอาการปวด การตรวจและดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดอาการปวดฟันกรามและปัญหาที่รุนแรงในอนาคต

5. รักษาปัญหาฟันตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

เมื่อพบความผิดปกติในช่องปาก เช่น ฟันผุเล็กน้อย เหงือกอักเสบ หรืออาการเสียวฟัน ควรรีบเข้ารับการรักษาโดยไม่ปล่อยทิ้งไว้ เพราะปัญหาเล็ก ๆ อาจลุกลามกลายเป็นการอักเสบหรือติดเชื้อที่รุนแรงขึ้นได้ในภายหลัง การรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยงของอาการปวดฟันกราม แต่ยังช่วยลดความซับซ้อน ระยะเวลา และค่าใช้จ่ายในการรักษาได้อีกด้วย

FAQs

ฟันคุดคืออะไร เกี่ยวกับอาการปวดฟันกรามอย่างไร?

ฟันคุด คือ ฟันที่ไม่สามารถขึ้นได้ตามปกติ มักพบในฟันกรามซี่สุดท้าย (ฟันกรามซี่ที่ 3) ซึ่งอาจขึ้นไม่เต็มซี่ เอียง หรืออยู่ใต้เหงือก ทำให้เกิดการอักเสบของเนื้อเยื่อรอบฟันได้ อาการที่พบบ่อย ได้แก่ ปวด บวม เจ็บบริเวณเหงือกด้านหลัง และอาจปวดร้าวไปยังกราม หู หรือขมับได้

นอกจากนี้ ฟันคุดยังทำความสะอาดได้ยาก จึงเพิ่มความเสี่ยงต่อการสะสมของเศษอาหารและแบคทีเรีย ส่งผลให้เกิดเหงือกอักเสบหรือฟันผุในบริเวณใกล้เคียงได้ จึงเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของอาการปวดฟันกรามที่ควรได้รับการประเมินโดยทันตแพทย์

ความแตกต่างระหว่างฟันผุกับเหงือกอักเสบ

ฟันผุและเหงือกอักเสบเป็นปัญหาช่องปากที่พบได้บ่อย แต่มีสาเหตุและลักษณะอาการที่แตกต่างกัน โดยฟันผุเกิดจากการที่แบคทีเรียสร้างกรดทำลายผิวฟัน ทำให้เกิดรูผุและอาจมีอาการปวดหรือเสียวฟัน โดยเฉพาะเมื่อรับประทานของหวาน ร้อน หรือเย็น

ส่วนเหงือกอักเสบเกิดจากการสะสมของคราบพลัคบริเวณขอบเหงือก ทำให้เหงือกบวม แดง และมีเลือดออกง่าย อาการปวดมักเป็นลักษณะระบมหรือกดเจ็บมากกว่าปวดลึกในตัวฟัน หากไม่ได้รับการรักษา อาจลุกลามเป็นโรคปริทันต์และส่งผลต่อเนื้อเยื่อพยุงฟันได้

การกินยาแก้ปวด ช่วยให้อาการดีขึ้นจริงไหม?

ยาแก้ปวดสามารถช่วยบรรเทาอาการปวดฟันกรามได้ในระยะสั้น เช่น พาราเซตามอล แต่ไม่ได้ช่วยรักษาสาเหตุของอาการปวด เช่น ฟันผุ การอักเสบ หรือการติดเชื้อ ดังนั้นแม้อาการจะดีขึ้นชั่วคราว แต่ปัญหายังคงอยู่

จึงไม่ควรใช้ยาแก้ปวดเป็นทางออกหลักหรือใช้ต่อเนื่องโดยไม่ปรึกษาแพทย์ หากอาการปวดไม่ดีขึ้น ปวดมากขึ้น หรือมีอาการร่วม เช่น บวม มีหนอง หรือมีไข้ ควรรีบพบทันตแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะสม

สรุป

สรุปสั้น ๆ อาการปวดฟันกรามสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งฟันผุ ฟันคุด ฟันร้าว โรคเหงือกอักเสบ การกัดฟัน ไปจนถึงการอักเสบของข้อต่อขากรรไกร ซึ่งแต่ละสาเหตุมีความแตกต่างกันทั้งในด้านลักษณะอาการและแนวทางการรักษา จึงไม่ควรสรุปสาเหตุจากอาการปวดเพียงอย่างเดียว

แม้ว่าการดูแลตนเองและการใช้ยาแก้ปวดจะช่วยบรรเทาอาการได้ในระยะสั้น แต่ไม่สามารถรักษาสาเหตุที่แท้จริงได้ หากมีอาการปวดต่อเนื่อง ปวดรุนแรงขึ้น หรือมีอาการบวมร่วมด้วย ควรรีบเข้ารับการตรวจวินิจฉัยจากทันตแพทย์โดยเร็ว เพื่อให้ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมและลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในระยะต่อไป

รักษาอาการปวดฟันกรามกับทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ที่ Ume Dental Clinic เราคือคลินิกทันตกรรมครบวงจร เรามุ่งมั่นในการให้บริการที่มีคุณภาพสูงและให้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดสำหรับคนไข้ ทีมแพทย์เฉพาะทางของเราพร้อมให้คำปรึกษาและดูแลคุณอย่างใส่ใจในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การประเมินสภาพช่องปากไปจนถึงการติดตามผลหลังการรักษา และบริการที่อบอุ่น

LINE: @Umedental

Facebook: Ume​ Dental Clinic 

Website: Home – Ume Dental Clinic

Tel: Ume Care Center โทร 065-165-5556

Ref:

Mayo Clinic Staff, (2024), Toothache: First aid. Retrieved 23 Mar 2026, //////// from https://www.mayoclinic.org/first-aid/first-aid-toothache/basics/art-20056628?utm_source=chatgpt.com .

wchc.nhs.uk, (2025), Self care advice and patient information. Retrieved 23 Mar 2026, //////// from https://www.wchc.nhs.uk/services/specialised-dental/self-care-advice/?utm_source=chatgpt.com .