ไขข้อสงสัย ปลูกกระดูกก่อนทำรากฟันเทียม จำเป็นไหม ใครบ้างที่ต้องทำ

การปลูกกระดูกก่อนทำรากฟันเทียมคืออะไร ทำไมต้องทำก่อน?

การปลูกหรือเสริมกระดูกก่อนทำรากฟันเทียม (Bone Grafting) คือ การเพิ่มหรือปรับปริมาณและรูปร่างของกระดูกบริเวณที่วางแผนจะฝังรากฟันเทียม ในกรณีที่กระดูกเดิมมีความกว้าง ความสูง หรือสภาพที่ไม่เหมาะสมต่อการวางรากเทียมตามแผนการรักษา

เหตุผลที่ต้องประเมินกระดูกก่อนทำ รากฟันเทียม เนื่องจากตัวรากเทียมจะถูกวางอยู่ภายในกระดูกขากรรไกร และต้องอาศัยกระดูกโดยรอบเป็นส่วนหนึ่งของการรองรับและยึดรากเทียม

หากบริเวณดังกล่าวมีปริมาณกระดูกจำกัด กระดูกบาง หรือมีรูปร่างที่ทำให้ไม่สามารถวางรากเทียมในตำแหน่งที่วางแผนไว้ได้ ทันตแพทย์อาจพิจารณาการเสริมกระดูกก่อนหรือร่วมกับการฝังรากฟันเทียมตามความเหมาะสมของแต่ละกรณี

ดังนั้น จุดประสงค์ของการเสริมกระดูกไม่ได้หมายถึงการทำให้ “กระดูกแข็งแรงขึ้น” เพียงอย่างเดียว แต่เป็นการเตรียมสภาพบริเวณที่จะรักษาให้เหมาะกับ ตำแหน่งของรากเทียม งานครอบฟันด้านบน การสบฟัน และแผนการรักษาโดยรวม

อ่านเพิ่มเติม: รากฟันเทียมอยู่ได้กี่ปี? ไขข้อสงสัยเรื่องอายุการใช้งานและการดูแลในระยะยาว

ทำรากฟันเทียมจำเป็นต้องปลูกกระดูกทุกคนไหม?

การทำรากฟันเทียม ไม่จำเป็นต้องเสริมกระดูกในทุกคน หากบริเวณที่จะฝังรากฟันเทียมมีปริมาณ รูปร่าง และสภาพของกระดูกที่เหมาะสมกับตำแหน่งและแผนการรักษา ทันตแพทย์อาจสามารถวางรากฟันเทียมได้โดยไม่จำเป็นต้องทำหัตถการเสริมกระดูกเพิ่มเติม

ในทางกลับกัน หากบริเวณดังกล่าวมีกระดูกบาง มีความสูงหรือความกว้างจำกัด หรือมีการเปลี่ยนแปลงของกระดูกหลังสูญเสียฟัน ทันตแพทย์อาจพิจารณา การเสริมกระดูก (Bone Grafting) เพื่อเตรียมหรือปรับสภาพบริเวณที่จะรักษาให้เหมาะกับการวางรากฟันเทียมตามแผน

บางกรณีสามารถเสริมกระดูกร่วมกับการฝังรากฟันเทียมในขั้นตอนเดียวกันได้ ขณะที่บางกรณีอาจต้องเสริมกระดูกก่อนและรอให้บริเวณดังกล่าวมีการหายของเนื้อเยื่อตามระยะที่เหมาะสม ก่อนพิจารณาเข้าสู่ขั้นตอนการฝังรากฟันเทียม

ใครบ้างที่อาจต้องเสริมกระดูกก่อนทำรากฟันเทียม?

ความจำเป็นในการเสริมกระดูกไม่ได้พิจารณาจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่งเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับ ปริมาณและรูปร่างของกระดูก ตำแหน่งที่จะฝังรากเทียม โครงสร้างโดยรอบ และรูปแบบของฟันทดแทนที่วางแผนไว้

ผู้ที่อาจต้องได้รับการประเมินเรื่องการเสริมกระดูกเพิ่มเติม ได้แก่

• ผู้ที่สูญเสียฟันมาเป็นระยะเวลาหนึ่ง เนื่องจากกระดูกบริเวณที่ไม่มีฟันอาจมีการเปลี่ยนแปลงของปริมาณและรูปร่างตามเวลา
• ผู้ที่มีกระดูกขากรรไกรบริเวณที่จะรักษาบางหรือยุบตัว จนมีพื้นที่จำกัดสำหรับการวางรากเทียมตามตำแหน่งที่วางแผนไว้
• ผู้ที่มีประวัติโรคปริทันต์หรือการสูญเสียกระดูกรอบฟัน ซึ่งอาจทำให้ปริมาณกระดูกบริเวณที่จะฝังรากเทียมลดลง
• ผู้ที่เคยมีการอักเสบหรือติดเชื้อบริเวณฟันเดิม ซึ่งในบางกรณีอาจมีการเปลี่ยนแปลงของกระดูกรอบตำแหน่งดังกล่าว
• ผู้ที่มีความกว้างหรือความสูงของกระดูกจำกัด เมื่อเทียบกับตำแหน่งและขนาดของรากเทียมที่วางแผนไว้
• ผู้ที่ต้องทำรากฟันเทียมบริเวณฟันหลังขากรรไกรบน ซึ่งอาจต้องประเมินความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณกระดูกกับตำแหน่งของโพรงไซนัส และในบางกรณีอาจพิจารณาการยกพื้นไซนัสร่วมด้วย

อย่างไรก็ตาม การมีปัจจัยเหล่านี้ ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเสริมกระดูกในทุกกรณี เพราะผู้ที่มีลักษณะคล้ายกันอาจได้รับแผนการรักษาที่แตกต่างกันตามตำแหน่งรากเทียม ปริมาณกระดูก การสบฟัน และรูปแบบของฟันทดแทนที่ต้องการ

ทันตแพทย์จึงควรตรวจสุขภาพช่องปากร่วมกับภาพถ่ายรังสีหรือการตรวจเพิ่มเติมตามความจำเป็น เพื่อพิจารณาว่า สามารถวางรากฟันเทียมโดยไม่เสริมกระดูก ควรเสริมกระดูกพร้อมกับการฝังรากเทียม หรือควรเสริมกระดูกก่อนแล้วจึงเข้าสู่ขั้นตอนการฝังรากเทียมในภายหลัง

สาระน่ารู้: ถอนฟันนานแล้ว ยังสามารถทำรากฟันเทียมได้ไหม? ทำความเข้าใจสิ่งที่ควรประเมินก่อนวางแผนรักษา

ทันตแพทย์ประเมินกระดูกก่อนทำรากฟันเทียมอย่างไร?

ก่อนวางแผนทำรากฟันเทียม ทันตแพทย์จะประเมินทั้งสภาพช่องปาก กระดูกบริเวณที่จะรักษา และโครงสร้างโดยรอบ เพื่อพิจารณาว่าสามารถวางรากฟันเทียมในตำแหน่งที่วางแผนไว้ได้หรือไม่ และมีความจำเป็นต้องเสริมกระดูกร่วมด้วยหรือไม่

การประเมินอาจประกอบด้วย

• ตรวจสุขภาพเหงือกและช่องปาก เพื่อประเมินว่ามีการอักเสบ การติดเชื้อ โรคปริทันต์ หรือภาวะอื่นที่ควรได้รับการดูแลก่อนเริ่มการรักษาหรือไม่
• ประเมินความกว้าง ความสูง และรูปร่างของกระดูก เพื่อพิจารณาความสัมพันธ์กับตำแหน่งและขนาดของรากฟันเทียมที่วางแผนไว้
• ประเมินจากภาพถ่ายรังสีหรือภาพสามมิติ เช่น CBCT ตามความจำเป็น เพื่อดูปริมาณและลักษณะของกระดูก รวมถึงโครงสร้างบริเวณใกล้เคียง
• พิจารณาตำแหน่งของเส้นประสาทและโพรงไซนัส รวมถึงความสัมพันธ์กับบริเวณที่จะวางรากฟันเทียม
• วางแผนตำแหน่งรากเทียมร่วมกับฟันทดแทนด้านบน โดยคำนึงถึงตำแหน่งฟัน การสบฟัน พื้นที่สำหรับครอบฟัน และแรงที่เกิดขึ้นระหว่างการใช้งาน

จากข้อมูลทั้งหมด ทันตแพทย์จึงพิจารณาว่า สามารถฝังรากฟันเทียมได้โดยไม่ต้องเสริมกระดูก สามารถเสริมกระดูกร่วมกับการฝังรากเทียมในขั้นตอนเดียวกัน หรือควรเสริมกระดูกก่อนแล้วจึงวางรากฟันเทียมในภายหลัง

ดังนั้น การประเมินกระดูกก่อนทำรากฟันเทียมจึงไม่ได้ดูเพียงว่า “มีกระดูกมากหรือน้อย” แต่เป็นการพิจารณาว่ากระดูกที่มีอยู่สัมพันธ์กับตำแหน่งของรากเทียม ฟันทดแทนด้านบน และแผนการรักษาโดยรวมอย่างไร

เช็กราคาเสริมกระดูก: ปลูกกระดูกรากฟันเทียม ราคาเท่าไหร่ในปี 2569? ทำความเข้าใจค่าใช้จ่ายและปัจจัยที่เกี่ยวข้องก่อนรักษา

สามารถเสริมกระดูกพร้อมกับฝังรากฟันเทียมได้หรือไม่?

ในบางกรณี ทันตแพทย์อาจพิจารณา เสริมกระดูกร่วมกับการฝังรากฟันเทียมในขั้นตอนเดียวกัน หากปริมาณและลักษณะของกระดูกบริเวณที่จะรักษายังเอื้อต่อการวางรากเทียมตามแผน และสามารถให้รากเทียมมีความมั่นคงเบื้องต้นได้ในระดับที่เหมาะสม

ในกรณีดังกล่าว อาจมีการเติมวัสดุเสริมกระดูกรอบบริเวณรากเทียม เพื่อปรับรูปร่างหรือปริมาณกระดูกให้สอดคล้องกับแผนการรักษา

แต่หากมีการสูญเสียกระดูกมาก กระดูกมีความกว้างหรือความสูงจำกัด หรือสภาพบริเวณดังกล่าวยังไม่เหมาะกับการวางรากเทียม ทันตแพทย์อาจพิจารณา เสริมกระดูกก่อน และรอให้บริเวณที่รักษามีการหายของเนื้อเยื่อและกระดูกตามระยะที่เหมาะสม ก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการฝังรากฟันเทียมในภายหลัง

ดังนั้น การเลือกว่าจะ เสริมกระดูกพร้อมกับฝังรากเทียม หรือแยกการรักษาออกเป็นคนละช่วงเวลา ไม่ได้พิจารณาจากปริมาณกระดูกเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูร่วมกันทั้ง ตำแหน่งที่จะรักษา รูปร่างและปริมาณกระดูก ความมั่นคงเบื้องต้นของรากเทียมที่สามารถทำได้ รวมถึงรูปแบบของฟันทดแทนและแผนการรักษาโดยรวม

ทันตแพทย์จึงควรประเมินจากการตรวจช่องปาก ภาพถ่ายรังสี หรือการตรวจเพิ่มเติมตามความจำเป็นของแต่ละบุคคล ก่อนกำหนดลำดับและช่วงเวลาของการรักษา

ปลูกกระดูกแล้วต้องรอนานแค่ไหนจึงทำรากฟันเทียมได้?

หลังเสริมกระดูก ต้องรอนานแค่ไหนจึงทำรากฟันเทียมได้?

ระยะเวลาหลังเสริมกระดูกก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการใส่รากฟันเทียม อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ปริมาณและตำแหน่งของกระดูกที่ต้องเสริม ลักษณะของความบกพร่องของกระดูก เทคนิคและวัสดุที่ใช้ รวมถึงการหายของเนื้อเยื่อในแต่ละราย

ในบางกรณี หากสภาพกระดูกและบริเวณที่จะรักษายังเอื้อต่อการวางรากเทียม และสามารถทำให้รากเทียมมีความมั่นคงเริ่มต้นที่เหมาะสม ทันตแพทย์อาจพิจารณา เสริมกระดูกร่วมกับการฝังรากฟันเทียมในขั้นตอนเดียวกัน

แต่หากจำเป็นต้องเสริมกระดูกในบริเวณที่มีการสูญเสียกระดูกมาก หรือสภาพของกระดูกยังไม่เหมาะกับการวางรากเทียมตามแผน อาจต้องแยกการรักษาออกเป็นคนละช่วงเวลา โดยเสริมกระดูกก่อนและเว้นระยะเพื่อให้บริเวณดังกล่าวมีการหายของเนื้อเยื่อ ก่อนประเมินความเหมาะสมสำหรับการฝังรากฟันเทียมในขั้นตอนถัดไป

ดังนั้น จึงไม่มีระยะเวลารอที่สามารถกำหนดเป็นตัวเลขเดียวกันสำหรับทุกคน ทันตแพทย์จะพิจารณาจาก ลักษณะของการเสริมกระดูก การตรวจติดตาม สภาพเนื้อเยื่อ และภาพถ่ายรังสีหรือการตรวจเพิ่มเติมตามความจำเป็น ก่อนตัดสินใจว่าเมื่อใดจึงเหมาะสมที่จะเข้าสู่ขั้นตอนการฝังรากฟันเทียม

หลังเสริมกระดูก ควรดูแลตัวเองอย่างไร?

หลังเสริมกระดูก ควรดูแลบริเวณที่รักษาตามคำแนะนำของทันตแพทย์ เพื่อไม่รบกวนแผลและกระบวนการหายของเนื้อเยื่อในช่วงหลังการรักษา โดยมีข้อควรปฏิบัติเบื้องต้นดังนี้

• ใช้ยาตามคำแนะนำของทันตแพทย์ ทั้งชนิด ปริมาณ และระยะเวลาที่กำหนด หากได้รับยาปฏิชีวนะ ควรรับประทานให้ครบตามที่สั่ง และไม่ควรหยุดหรือปรับยาเอง
• ดูแลความสะอาดช่องปากตามคำแนะนำ โดยหลีกเลี่ยงการแปรง กระแทก หรือรบกวนบริเวณแผลโดยตรงในช่วงแรก และทำความสะอาดบริเวณอื่นของช่องปากตามปกติเท่าที่สามารถทำได้
• ระมัดระวังการรับประทานอาหารบริเวณที่รักษา โดยเลือกอาหารที่เคี้ยวง่ายในช่วงแรก และหลีกเลี่ยงอาหารแข็ง เหนียว หรืออาหารที่อาจกระทบแผลตามระยะที่ทันตแพทย์แนะนำ
• หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ เนื่องจากการสูบบุหรี่เป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการหายของแผลและผลการรักษาบริเวณกระดูกและเนื้อเยื่อในช่องปาก
• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในช่วงหลังการรักษาตามคำแนะนำ โดยเฉพาะหากกำลังใช้ยาที่อาจมีข้อจำกัดเกี่ยวกับการดื่มแอลกอฮอล์
• ไม่ใช้นิ้ว ลิ้น หรือวัตถุอื่นสัมผัสบริเวณแผลบ่อย ๆ เพื่อลดการรบกวนเนื้อเยื่อและบริเวณที่ได้รับการเสริมกระดูก
• เข้ารับการตรวจติดตามตามนัด เพื่อให้ทันตแพทย์ประเมินแผล เนื้อเยื่อบริเวณที่รักษา และพิจารณาความเหมาะสมสำหรับขั้นตอนการรักษาถัดไป

อาการปวด บวม หรือมีเลือดซึมเล็กน้อยสามารถพบได้หลังการรักษาในบางรายและอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล อย่างไรก็ตาม หากพบว่า อาการปวดหรือบวมเพิ่มขึ้นผิดปกติ เลือดออกต่อเนื่อง มีหนอง มีไข้ แผลเปิด หรือมีความผิดปกติอื่นที่กังวล ควรติดต่อสถานพยาบาลเพื่อรับคำแนะนำและประเมินเพิ่มเติม

ทั้งนี้ วิธีดูแลหลังเสริมกระดูกอาจแตกต่างกันตาม ตำแหน่งที่รักษา ชนิดของหัตถการ วัสดุที่ใช้ และการรักษาอื่นที่ทำร่วมกัน จึงควรยึดคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากทันตแพทย์ผู้รักษาเป็นหลัก

สรุป

โดยสรุป การปลูกกระดูกก่อนทำรากฟันเทียมมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มหรือฟื้นฟูกระดูกบริเวณที่มีปริมาณไม่เพียงพอ ให้สามารถรองรับรากฟันเทียมได้อย่างเหมาะสมและมั่นคง อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่ทำรากฟันเทียมทุกคนจะต้องปลูกกระดูก เพราะผู้ที่มีปริมาณและคุณภาพกระดูกเพียงพออาจสามารถฝังรากฟันเทียมได้โดยตรง

ดังนั้น ก่อนตัดสินใจรักษา ควรเข้ารับการตรวจโดยทันตแพทย์เพื่อประเมินสภาพเหงือก ปริมาณกระดูก และภาพเอกซเรย์อย่างละเอียด เพื่อวางแผนว่าจำเป็นต้องปลูกกระดูกหรือไม่ และเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

ที่ Ume Dental Clinic ให้บริการรากฟันเทียมโดยมีมาตรฐานการรักษาที่ชัดเจน เป็น Dentium Signature Clinic แห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทย ที่ได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการจาก Dentium ประเทศไทย การรักษาดำเนินการโดยทีมทันตแพทย์ที่มีประสบการณ์ด้านรากฟันเทียม พร้อมดูแลตั้งแต่การตรวจประเมินสภาพช่องปาก การวางแผนการรักษา การผ่าตัดฝังรากฟันเทียม ไปจนถึงการติดตามผลหลังการรักษาอย่างต่อเนื่อง

คลินิกเลือกใช้ระบบรากฟันเทียม Dentium Superline II เป็นระบบหลักในการรักษา เพื่อให้แนวทางการวางแผน การรักษา และการดูแลในระยะยาวเป็นไปภายใต้มาตรฐานเดียวกัน ทั้งนี้ แนวทางการรักษาและผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไปตามสภาพช่องปากและการดูแลของแต่ละบุคคล โดยทันตแพทย์จะเป็นผู้ประเมินและให้คำแนะนำตามความเหมาะสมในแต่ละราย

ผู้ที่สนใจการรักษารากฟันเทียมสามารถเข้ารับการตรวจประเมินและปรึกษาทันตแพทย์ เพื่อรับข้อมูลแผนการรักษาที่เหมาะสมกับสภาพช่องปากของแต่ละบุคคล

UME Dental Clinic — Caring for teeth, Caring for life.

LINE: @Umedental

Facebook: Ume​ Dental Clinic 

Website: Home – Ume Dental Clinic

Tel: Ume Care Center โทร 065-165-5556

• สาขาสุขสวัสดิ์ โทร 061-559-5155
• สาขารังสิต โทร 065-154 5155
• สาขาบางแค โทร 095-616-6156
• สาขาบางนา โทร 064-261-5155

FAQs

ปลูกกระดูกเจ็บไหม?

ระหว่างการเสริมกระดูก ทันตแพทย์จะใช้ยาชาเฉพาะที่เพื่อลดความรู้สึกเจ็บในบริเวณที่รักษา หลังยาชาหมดฤทธิ์ ผู้รับบริการอาจมีอาการ ปวด บวม ตึง หรือรู้สึกไม่สบายบริเวณแผล ในช่วงแรก โดยระดับและระยะเวลาของอาการอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล

ควรใช้ยาและดูแลแผลตามคำแนะนำของทันตแพทย์ หากพบว่า อาการปวดหรือบวมเพิ่มขึ้นผิดปกติ มีไข้ มีหนอง เลือดออกต่อเนื่อง หรือมีอาการอื่นที่กังวล ควรติดต่อสถานพยาบาลเพื่อรับคำแนะนำและประเมินเพิ่มเติม

หากไม่ปลูกกระดูก สามารถทำรากฟันเทียมได้ไหม?

สามารถทำได้ในบางกรณี หากบริเวณที่จะฝังรากฟันเทียมมี ปริมาณ รูปร่าง และสภาพของกระดูกที่เหมาะสมกับตำแหน่งรากเทียมตามแผนการรักษา ทันตแพทย์อาจสามารถฝังรากฟันเทียมได้โดยไม่จำเป็นต้องเสริมกระดูกเพิ่มเติม

แต่หากกระดูกบริเวณดังกล่าวบาง มีความกว้างหรือความสูงจำกัด หรือมีการสูญเสียกระดูกจนไม่เหมาะกับตำแหน่งรากเทียมที่วางแผนไว้ อาจจำเป็นต้องพิจารณาการเสริมกระดูกก่อนหรือร่วมกับการฝังรากฟันเทียม

ดังนั้น การตัดสินใจว่า จำเป็นต้องเสริมกระดูกหรือไม่ ไม่ควรพิจารณาจากปริมาณกระดูกเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูร่วมกันทั้งตำแหน่งของรากเทียม ฟันทดแทนด้านบน การสบฟัน และโครงสร้างบริเวณใกล้เคียง

ปลูกกระดูกแล้วมีโอกาสไม่เป็นไปตามแผนหรือไม่?

มีโอกาสเกิดขึ้นได้ เนื่องจากการตอบสนองและการหายของบริเวณที่เสริมกระดูกอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ในบางกรณี ปริมาณหรือสภาพของกระดูกหลังช่วงการหายอาจไม่เป็นไปตามที่วางแผนไว้ และอาจต้องได้รับการประเมินเพิ่มเติมก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการฝังรากฟันเทียม

ปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้องกับการหายของบริเวณที่เสริมกระดูก ได้แก่ การติดเชื้อ การสูบบุหรี่ การดูแลความสะอาดช่องปาก โรคประจำตัวบางชนิด การใช้ยา รวมถึงการรบกวนหรือรับแรงบริเวณแผลในช่วงที่เนื้อเยื่อกำลังหาย

หากหลังการติดตามพบว่าสภาพหรือปริมาณกระดูกยังไม่เหมาะกับแผนการฝังรากเทียม ทันตแพทย์จะประเมินสาเหตุและพิจารณาทางเลือกต่อไป ซึ่งในบางกรณีอาจจำเป็นต้อง เสริมกระดูกเพิ่มเติม ปรับแผนการรักษา หรือเว้นระยะก่อนเข้าสู่ขั้นตอนถัดไป

ดังนั้น การเสริมกระดูกไม่ได้หมายความว่าจะได้ผลเหมือนกันในทุกคน การตรวจติดตามหลังการรักษาจึงเป็นส่วนสำคัญในการประเมินว่าบริเวณดังกล่าวมีความเหมาะสมสำหรับขั้นตอนต่อไปหรือไม่

อ้างอิง 

NHS, (2024), Bone grafting for dental implants. Retrieved 20 Aug 2026, //////// from https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/bone-grafting-for-dental-implants/?.com  . 

NHS, (2025), Alveolar Bone Graft. Retrieved 20 Aug 2026, //////// from https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/alveolar-bone-graft/?.com  .